Teklifleri Yan Yana Koymak Neden Yanıltıcı?
Web sitesi yaptırmaya karar veren bir işletmenin ilk yaptığı şey genelde üç yerden teklif almak oluyor. Sonra üç rakam yan yana konuyor ve ortadaki seçiliyor. Bu yöntemin sorunu şu: üç teklifin içeriği aynı değil, o yüzden rakamlar karşılaştırılabilir değil.
Birinci teklif hazır bir tema kurulumunu anlatıyor olabilir. İkincisi sıfırdan tasarım artı içerik girişi. Üçüncüsü ikisinin arası ama bakım dahil. Aynı başlık altında üç farklı iş var ve üçünün de adı "kurumsal web sitesi". Web tasarım firması nasıl seçilir sorusunun cevabı, teklifleri karşılaştırmakla değil, doğru soruları sormakla başlıyor.
Aşağıdaki sorular, on yılı aşkın süredir hem bu işi yapan hem de başkalarının yaptığı işleri devralan bir ekibin gördüklerinden çıktı. Hepsini sorun; cevap veremeyen bir firma sizin için doğru firma değildir.
Sormanız Gereken Dokuz Soru
- Kod ve alan adı kimin üstüne kayıtlı olacak? Cevap "sizin" olmalı, tereddütsüz.
- Site hangi altyapıda kurulacak? Hazır tema mı, açık kaynak sistem mi, size özel yazılım mı? Üçünün de yeri var ama hangisi olduğunu bilmelisiniz.
- Teslimden sonra içeriği kim güncelleyecek? Siz mi, onlar mı? Panel var mı, eğitim veriliyor mu?
- Kaç revizyon hakkım var ve revizyon neyi kapsıyor? "Sınırsız revizyon" cümlesi genelde sınırlıdır; sınırın nerede olduğunu yazılı isteyin.
- Teslim süresi ne, gecikirse ne oluyor? Sözleşmede bir karşılık yoksa süre taahhüt değil temennidir.
- Site teslim edilirken hangi teknik maddeler tamam olacak? Site haritası, arama konsolu tanıtımı, hız ölçümü, mobil kontrol.
- Bakım ve barındırma dahil mi, ayrı mı? Ayrıysa yıllık toplamı baştan öğrenin.
- Daha önce benim sektörümde iş yaptınız mı, göreyim. Ekran görüntüsü değil, canlı adres.
- İşi kim yapacak? Teklifi veren kişi mi, yoksa devredilecek mi? Devredilecekse kime?
Bu dokuz sorunun cevabını yazılı alan bir işletme, teklif rakamlarına bakmadan bile hangi firmanın ciddi olduğunu anlar.
Kodun ve Alan Adının Sahibi Kim?
Bu, listedeki en kritik madde ve maalesef en sık atlanan madde. Devraldığımız işlerin belirgin bir kısmında alan adı, siteyi yapan firmanın hesabına kayıtlı çıkıyor. İşletme yıllarca kendi adresine sahip olduğunu sanıyor; ayrılmak istediğinde sahip olmadığını öğreniyor.
Doğrusu şu: alan adı işletmenin kendi adına, kendi e-postasıyla açılmış bir hesapta durmalı. Firmaya erişim verilir, mülkiyet verilmez. Aynısı barındırma hesabı ve kaynak kodu için de geçerli.
Sözleşmeye tek cümle eklettirin: "Alan adı, kaynak kodu ve tüm içerik müşteriye aittir; talep hâlinde eksiksiz teslim edilir." Bu cümleyi kabul etmeyen bir firmayla neden çalışmayacağınızı açıklamaya gerek yok.
Teslimden Sonra Ne Oluyor?
Web sitesi teslim edildiğinde iş bitmiyor, orada başlıyor. Sunucu güncellemeleri, güvenlik yamaları, form kontrolleri, yedekler, süresi dolan sertifikalar. Bunlar yapılmazsa site sessizce bozuluyor ve bozulduğu genelde aylar sonra fark ediliyor.
O yüzden teklif alırken "teslimden sonrası" kalemini ayrıca sorun. Bakımın ne sıklıkla yapıldığını, neleri kapsadığını ve bir arıza durumunda dönüş süresinin ne olduğunu öğrenin. Bakımsız bir sitenin ne kaybettirdiğini bakım yazımızda kalem kalem yazdık.
Bir uyarı: "7/24 destek" ifadesi tek başına bir şey ifade etmiyor. Somut sorun: cumartesi akşamı site açılmazsa kimi arayacağım ve ne kadar sürede dönülecek?
Referansları Nasıl Kontrol Edilir?
Referans listesine bakmak yetmez, çünkü herkesin listesi güzel. Şunları yapın:
Verilen adresleri telefonda açın ve ilk açılışın ne kadar sürdüğüne bakın. Menüde gezinin, bir formu doldurup gönderin. Sayfa kaynağında başlık yapısına bakmanız gerekmez; gözle görülen yavaşlık ve bozuk mobil görünüm zaten yeterli bilgi verir.
Bir adım daha atmak isterseniz, listedeki bir işletmeyi arayıp tek soru sorun: "Sorununuz olduğunda ne kadar sürede dönüş alıyorsunuz?" Bu tek sorunun cevabı, on sayfalık portföyden fazlasını anlatır.
Biz kendi işlerimizde bunu kolaylaştırmak için gerçek rakamlı vaka anlatımları yayınlıyoruz; referans sayfamızdaki projelerin çoğunun canlı adresi ve ölçüm sonuçları açık.
Kırmızı Bayraklar
Bunlardan biri varsa yavaşlayın, ikisi varsa başka firmaya bakın.
- Fiyatı ilk görüşmede, ihtiyaç konuşulmadan söylemek. Ne yapılacağı bilinmeden verilen rakam ya şişiktir ya da sonradan artacaktır.
- Google'da birinci sıra garantisi. Hiçbir firma bunu garanti edemez; eden firma ya bilmiyordur ya da doğruyu söylemiyordur.
- Yazılı sözleşme istememek.
- Portföydeki sitelerin hepsinin aynı görünmesi. Tek şablonun renk değişimiyle satıldığının işareti.
- "Sonra hallederiz" cevabı. Özellikle içerik, eğitim ve teslim maddelerinde.
- Aşırı düşük fiyat. O rakama iş çıkmıyorsa ya iş yarım kalır ya da fark bakım adı altında geri alınır.
Ajans mı, Serbest Çalışan mı, Hazır Platform mu?
Üçünün de doğru olduğu durumlar var, önemli olan kendi durumunuza uyanı seçmek.
Hazır platformlar fikrinizi test ederken, tek sayfalık tanıtımlarda ve bütçenin çok dar olduğu başlangıçlarda mantıklı. Sınırı, işin büyüdüğü an geliyor.
Serbest çalışanlar genelde daha uygun ve daha esnek. Riski süreklilik: tek kişi hastalandığında, askere gittiğinde ya da işi bıraktığında projenin devamı sorun olur. Bu yüzden serbest çalışanla çalışırken kod teslimi ve dokümantasyon şartını mutlaka koyun.
Ajanslar süreklilik ve çok disiplinli iş için var. Karşılığında maliyet ve iletişim katmanı artar. Doğru soru "hangisi daha iyi" değil, "benim işim hangi ölçekte" sorusudur. Bu ölçeklendirmeyi nereden başlamalıyım yazımızda adım adım anlattık; hangi kalemlerin gerçekten gerekli olduğunu görmek isterseniz kurumsal site rehberimiz de yardımcı olur.
Bu işi biz yaparsak ne kadar tutar? Yukarıdaki dokuz sorunun hepsine yazılı cevap veriyoruz — kod ve alan adı istisnasız sizin üstünüze. İhtiyaçlarınızı seçip anında tutar görmek için fiyat hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.
